پمپ هاي هيدروليک دبي متغير يس از اينکه سيستم از روغن پر شد و فشار سيستم بالا رفت به طور خودکار و از طريق فرمان هيدروليک دبي را محدود مي کند و اجازه ورود روغن بيشتر به سيستم را نمي دهد لذا بر خلاف پمپ هاي دبي ثابت مازاد دبي نداريم. در پمپ هاي دبي ثابت مازاد دبي از طريق رليو والو تخليه مي شود که اين کار هم باعث گرم شدن روغن و هم تلفات توان هيدروليکي مي گردد. با توجه به اينکه پمپ هاي هيدروليک از نوع جابجايي مثبت هستند هرگونه انسداد مسير، افزايش فشار ناگهاني را به دنبال دارد که اگر از طريق رليو والوها تخليه نشود ترکيدن پمپ يا لوله هاي آن را به دنبال خواهد داشت که مي تواند آسيب هاي ايمني جدي به نفرات و تجهيزات وارد کند. در پمپ هاي دبي متغير اين مشکل حل شده و با اضافه شدن سواش پليت پس از رسيدن فشار سيستم به حد تنظيمي دبي، محدود مي گردد. پمپ هاي دبي متغير نيز به دو صورت DP, DR مورد استفاده قرار مي گيرند. در سيستم هاي DR پمپ به صورت انفرادي عمل مي کند ولي در سيستم هاي DP پمپ ها به هم متصل هستند. با توجه به اهميت تنظيم فشار در اين پمپ ها و اينکه تنظيم فشار در اين پمپ ها با والو خروجي بسته صورت مي گيرد تنظيم اين پمپ ها به لحاظ ايمني از اهميت بالايي برخوردار است.

پمپ های دبی متغیر

پمپ هاي هيدروليک امروزه به صورت گسترده در صنايع مختلف از جمله فولاد مورد استفاده قرار مي گيرند. با گسترش تکنولوزي و ارتقاي سيستم اتوماسيوني و PLC و ورود سيستم هاي هيدروليک به فرايند توليد اهميت اين پمپ فزوني بيشتري يافت و به نوعي علاوه بر قلب يک سيستم هيدروليک به عنوان قلب فرايند توليد نيز ايفاي نقش مي نمايند. حجم کم سهولت تنظيم و قابليت دبي دهي بالا از مزاياي مهم اين پمپ ها به شمار مي رود . ولي بايد مد نظر داشت که تعمير و نگهداري و تنظيم آنها به صورت ايمن مستلزم دقت بالا مي باشد.

جهت تنظيم ايمن فشار اين پمپ ها بايد به صورت زير عمل کرد:

1- بوبين والو باردار کننده باز مي شود.
2- پمپ از حالت اتوماتيک خارج و به حالت دستي گذاشته مي شود و کنترل روشن و خاموش کردن آن بايد در اختيار نفر تنظيم کننده فشار باشد.
3- والو خروجي پمپ بسته مي شود. در اين حالت بايد دقت کرد که رليو والو مدار سالم و متناسب با فشار کاري سيستم و المان DP هم مسدود نباشد. در غير اين صورت در صورت بالا رفتن فشار ممکن است حادثه ترکيدن پمپ يا لوله ها رخ داده و حوادث انساني در پي داشته باشد. همچنين دقت کنيد که والو فلاشينک پمپ باز باشد.
4- پمپ استارت مي شود و فشار تنظيمي توسط کامپنسيتور روي پمپ روي 40 بار تنظيمي يا عددي که کاتالوگ سازنده براي استارت بي باري مشخص کرده تنظيم مي شود.
5- اين کار براي تمام پمپ هايي که قرار است به هم متصل شوند تکرار مي شود.
6- بوبين باردارکننده پمپ ها سر جايش بسته مي شود تا پمپ در حالت بار قرار گيرد در اين حالت فشار پمپ رو به بالا رفتن مي کند که با دست گذاشتن روي فلکسيبل خروجي پمپ اين حالت مشهودتر است.
7- جهت تنظيم فشار پمپ ها با رليو والو خروجي از المانDP فشار مورد نظر سيستم را تنظيم و مهره آن را سفت کنيد.
8- زاويه سواش پليت پمپ در ابتدا کمي بازي مي کند ولي پس از پر شدن کامل خط از روغن رو به صفر درجه گرايش پيدا کرده و تقريبا ثابت مي شود. اگر زاويه سواش پليت نوسان زيادي دارد احتمالا فشار پمپ ها تنظيم نيست و يک پمپ تحت بار بيشتر و يکي تحت بار کمتر است که اين موضوع را مي توان با اندازه گيري و ثبت آمپر موتورها فهميد و با نزديک کردن آمپر موتور ها به يکديگر بارپمپ ها را به هم نزديک کرد توجه داشته باشيم که نوسان فشار علاوه بر خطرناک بودن به لحاظ ايمني و بالا رفتن احتمال بيرون زدگی لوله ها، اثرات نامطلوب روي فرايند توليد و موتور هاي الکتريکي محرک پمپ ها دارد.

نتيجه گيري

با توجه به اهميت پمپ هاي هيدروليک دبي متغير در فرايند توليد و فشار کاري بالاي اين پمپ ها، تنظيم فشار آنها مستلزم ملاحظات ايمني خاص تجهيز بوده و هر گونه سهل انگاري يا عدم تخصص کافي در اين زمينه صدمات جبران ناپذير انساني و تجهيزاتي به دنبال دارد.

ضدیخ چیست؟

سیالی است که از ترکیب یک سیال پایه با نام مونو اتیلن گلایکول و مواد افزودنی برای جلوگیری از خوردگی و زنگ زدگی و بهبود کیفیت ضدیخ تشکیل شده. در واقع وظیفه اصلی ضدیخ در موتور جلوگیری از خوردگی در موتور است و اولویت بعدی جلوگیری از یخ زدگی یا جوش آوردن موتور در فصول سرد و گرم سال است.

ضدیخ ها از نظر کیفی به دو دسته اصلی تقسیم می شوند:

1. ضدیخ های با پایه معدنی: که عمده ترین نوع ضدیخ موجود در بازار و پر مصرف ترین آن است و زمان کارکردشان در موتور یک سال است.
2. ضدیخ های پایه آلی: که به واسطه نوع مواد افزودنی مورد استفاده در آن ها دارای طول عمر طولانی تری نسبت به ضدیخ های معدنی دارند. این ضدیخ ها زمان کارکردشان در موتور سه سال است.
یکی دیگر از مسایلی که مصرف کننده از آن آگاهی کافی ندارد ، چگونگی مصرف ضدیخ است. بهترین روش مصرف ضدیخ در موتور استفاده از مخلوط ضدیخ و آب با نسبت ۵۰٪ است. برای مثال در خودرو پژو ۲۰۶ که حجم سیستم خنک کننده آن ۷ لیتر است ، باید ۵/۳ لیتر آب را با ۵/۳ لیتر ضدیخ مخلوط کرده و در خودرو استفاده نمود.
نکته بسیار مهم این است که ضدیخ را نباید فقط در فصل سرد سال استفاده کرد، بلکه باید در تمام طول سال و آنهم به دلیل اهمیت حفظ موتور از خوردگی مورد استفاده قرار گیرد.
نتیجه اینکه مهم ترین وظیفه ضدیخ ، محافظت از خوردگی در موتور، بخصوص در فصل های گرم سال است. پس باید به خاطر داشته باشیم که وجود ضدیخ در موتور در تمام طول سال اهمیت بسیار زیادی برای حفظ دوام موتور دارد.

اهمیت کاربرد ضد یخ ها و انواع آن

تجربه نشان داده است استفاده از خنک کننده ها یا ضدیخ ها نه تنها به حفاظت از موتور خودرو در برابر یخ زدن کمک می کند بلکه مانع از خوردگی اجزای آن شده و همزمان با دفع حرارت تولید شده، تعادل حرارتی را در کل موتور برقرار می کنند.
در موتورهای دیزلی سنگین تنها یک سوم از کل انرژی تولید شده توسط موتور، برای به حرکت در آوردن خودرو به کار گرفته می شوند و یک سوم دیگر آن به وسیله اگزوز خارج شده و باقیمانده انرژی توسط سیال خنک کننده دفع می شود. این دفع حرارت منجر به بالا رفتن دما می شود و ایجاد حرارت زیاد باعث تسریع خرابی روغن و در پی آن خرابی موتور می شود.
آب بهترین سیال در دفع حرارت است ولی بنا به دلایل متفاوتی برای کاهش نقطه انجماد سیال خنک کننده از ماده شیمیایی گلیکول به عنوان سیال پایه استفاده می شود که معمولاً در تولید این خنک کننده ها از مخلوط50/50 از اتیلن گلیکول و آب استفاده می کنند. در این ترکیب میزان مشخصی از عوامل بازدارنده نظیر ضد کف، ضد خوردگی، رنگ و... نیز بکار گرفته می شود و با وجود درصد بسیار کم این ترکیبات افزودنی، نقش آنها در محصول نهایی حائز اهمیت بالایی است و موجب متفاوت شدن انواع خنک کننده ها می شود.
با پیشرفت علم، برای حفاظت از موتور تکنولوژی های متفاوتی در ساخت خنک کننده ها در برابر خوردگی ارایه شده است. در اروپا وجود مشکلاتی مانند سختی بالای آب، تولیدکنندگان را ملزم به تولید خنک کننده هایی فاقد ترکیبات فسفر کرده است. زیرا کلسیم و منیزیم موجود در آب سخت با بازدارنده های فسفاته واکنش داده و فسفات منیزیم و یا کلسیم تولید می کنند که معمولاً به صورت رسوب بر روی بدنه داغ موتور نشست می کنند و این امر باعث اتلاف حرارت و یا ایجاد خوردگی می شود.
امروزه در اروپا با حذف ترکیبات فسفاته، خنک کننده هایی حاوی اکسیدهای غیرآلی مانند سیلیکات و کربوکسیلاتها ساخته شده است. کربوکسیلاتها بواسطه انجام واکنش های شیمیایی داخلی با قرار گرفتن بر روی سطوح، مانع از خوردگی می شوند.
تکنولوژی که در آن از اختلاط کربوکسیلاتها و سیلیکاتها استفاده می شود به نام تکنولوژی پیوندی (هیبریدی) شناخته شده است، زیرا ترکیبی است از تکنولوژی غیرآلی و تکنولوژی آلی (کربوکسیلات ها).
در آسیا مشکل سازگاری با واشر پمپ آب و خاصیت ضعیف انتقال حرارت باعث شد که استفاده از خنک کننده های حاوی سیلیکات ممنوع شده و بجای آن از مخلوط کربوکسیلاتها و فسفاتها استفاده شود. ساخت این نوع از خنک کننده ها نیز به وسیله تکنولوژی هیبریدی بوده که با نوع اروپایی اش (مخلوط کربوکسیلاتها و سیلیکاتها) متفاوت است. این محصولات در رنگهای متفاوتی مانند قرمز، نارنجی، سبز و ... در بازار موجود است.
خنک کننده های بر پایه کربوکسیلاتها دارای طول عمر بالاتری هستند و ساخت این محصولات به عنوان تکنولوژی برتر در اروپا و آسیا شناخته شده است. این محصولات دارای محبوبیت بین المللی بوده و در فاصله زمانی تعویض طولانی، به خوبی از موتور در برابر خوردگی حفاظت می کنند. در واقع حفاظت موتور در برابر خوردگی به واسطه خنثی کردن اسیدهای کربوکسیلیک و تبدیل آنها به کربوکسیلات تامین می شود، زیرا تمام خنک کننده ها در شرایط خنثی یا دامنه PH و قلیایی (حدود7 یا بالاتر) عمل می کنند. در واقع بیشتر خنک کننده ها در آغاز از یک اسید قوی ساخته می شوند. برای مثال خنک کننده های مرسوم بر پایه فسفات ها، شروع ترکیباتشان از اسید فسفریک است.

استفاده از کربوکسیلات ها در ترکیبات خنک کننده دارای مزایای قابل توجهی است که عبارتند از:

- حفاظت بهتر از آلومینیوم در دماهای بالا
- انتقال بهتر حرارت و کارایی بهینه بر روی سطوح داغ موتور و لوله های رادیاتور
- افزایش طول عمر سیال خنک کننده
تجربه نشان داده است که این نوع سیالات با کارکرد بیش از32 هزار ساعت، کارایی بهتری از خود نشان داده اند و در انتهای زمان، در آزمایش سرعتی، هنوز خنک کننده استفاده شده و تخلیه شده از موتور می توانست آزمایش های طراحی شده برای خنک کننده کار نکرده را با موفقیت پشت سر بگذارد.
در بازار، خنک کننده های زیادی با رنگ ها و کیفیت های متفاوت، موجود است. یک برنامه نگهداری و تعمیرات مناسب می تواند کیفیت این محصول را در موتور به طور دقیق بررسی کند. در این زمینه روش های متفاوتی وجود دارد که یکی از آن ها استفاده از رفرکتور برای تعیین نسبت گلیکول به آب است. با تعیین میزان این نسبت می توان میزان قدرت حفاظت ضد یخ در برابر یخ زدگی و غلظت بازدارنده خوردگی در محلول را تخمین زد.
کنترل حجم سیال خنک کننده در سیستم بسیار مهم است چرا که اگر سیال با سطح در تماس نباشد نمی تواند عملکرد مناسبی در خنک کردن موتور از خود نشان دهد.
درپوش رادیاتور نیز بخشی از اجزای تکمیل کننده سیستم است و به گونه ای طراحی شده است که فشار خاصی را تحمل کند. اگر فشار سیستم از حد طراحی شده پایین تر باشد، سیال خنک کننده در دمای پایین تری می جوشد و جوشش زود هنگام سیال می تواند باعث خوردگی های متفاوتی در ارتباط با نقاط گرم و تماس نامناسب خنک کننده باشد.
به طور کلی تجزیه خنک کننده ها زمانی که تمام اتیلن گلیکول به مواد اولیه اش اسید گلیکولیک و اسید فرمیک تبدیل شود ادامه می یابد. این مدت زمان در موتورهایی که در دماهای بالا کار می کنند و یا حجم هوای وارد شده به سیستم خنک کننده زیاد است، بسیار سریع تر اتفاق می افتد. با آزمایش PH می توان PH سیال را بدست آورد، در بیشتر این سیالات می بایست میزان PH ، بیشتر از عدد7 باشد ولی در برخی از آنها اگر میزان PH بیشتر از عدد6/5 باشد نیز قابل قبول است.
محصولات حاصل از تجزیه گلیکول به صورت اسیدی هستند و باعث افت PH می شوند که پدیده خورندگی را با خود به همراه دارد. سرعت تجزیه خنک کننده ها با بکارگیری عوامل بازدارنده با طول عمر بالا، کندتر شده و اطمینان از عملکرد درست تجهیزات زیاد می شود.
با استفاده از آزمایش(Strips ) می توان میزان مواد بازدارنده مانند نیتریت ها و مولیبدیت ها در سیال خنک کننده را کنترل کرد. نیتریت ها نسبت به دیگر بازدارنده ها، آسان تر از ترکیبات شیمیایی سیال، آزاد می شوند و به کمک این آزمایش فقط میزان سطح آن ها مشخص می شود. نیتریت های آزاد شده بر اثر پدیده کاویتاسیون، با برداشت لایه های سلیندر باعث خوردگی آن می شود. در عوض بازدارنده های از نوع کربوکسیلات ها به دلیل سرعت واکنش کندتر، خاصیت حفاظتی را در مدت طولانی تری عهده دار می شوند.
هم اکنون سازندگان تجهیزات اصلی (OEMs) خودرو، استفاده از خنک کننده های هیبریدی و کربوکسیلات ELC را توصیه می کنند.
در موتورهای دیزلی سنگین، برخی سازندگان استفاده از خنک کننده های سیلیکاتی را توصیه می کنند و در برخی دیگر خنک کننده های غیرسیلیکاتی را مناسب می دانند.
به طور خلاصه می توان گفت که نوع خنک کننده قابل استفاده براساس نوع نیازمندی سازندگان تجهیزات اصلی OEMs تعیین می شود. نقش خنک کننده ها در موتور خودرو بسیار حیاتی است و در برقراری تعادل حرارتی و حفاظت در برابر خوردگی در تمام موتور خودرو تأثیر بسزایی دارد. یک تحقیق در این زمینه نشان داده است که60 درصد از موارد تخریب موتور در بخش موتورهای دیزلی مربوط به خنک کننده های نامناسب است. بنابراین استفاده از خنک کننده های با کیفیت مطلوب از تولیدکنندگان معتبر، شرایط مناسبی را در خصوص کارکرد موتور ایجاد کرده و مشکلات خوردگی را مرتفع می سازد.

چرا با افزودن ضدیخ در ابتدای فصل سرد سیستم خنک کننده خودرو دچار نشتی می شود؟

از آنجایی که عموم مردم آگاهی کافی نسبت به مطلب بالا را ندارند، همانند گذشته های دور، ضدیخ را فقط در فصل سرد سال مورد استفاده قرار می دهند و پس از پایان این فصل اقدام به جایگزینی آن با آب خالص می کنند. این امر باعث می شود، آب بدون مواد بازدارنده از خوردگی و زنگ زدگی موجود در ضدیخ، در خودرو به گردش درآید و باعث خوردگی سیستم شود.
از طرفی در ضدیخ ترکیباتی وجود دارد که از تشکیل رسوبات ناشی از املاح موجود در آب در داخل موتور و رادیات جلوگیری می کنند. استفاده از آب خالص باعث رسوب این مواد برروی محل های خورده شده در رادیات می شود و از نمایان شدن این نقاط جلوگیری می کند. پس از گذشت فصل گرم و ورود مجدد به فصل سرد، مصرف کننده با تصور محافظت از خودرو و افزایش عمر آن اقدام به استفاده از ضدیخ می نماید.
با استفاده از محلول مناسب ضدیخ و آب (ترکیب مناسب در "ضدیخ خودرو" شرح داده شد)، ضدیخ شروع به انجام وظیفه اولیه خود، یعنی از بین بردن رسوبات از روی سطوح داخلی موتور و رادیات می نماید، در اثر این اتفاق محل های خورده شده که توسط رسوبات پوشیده شده بود بدون پوشش گردیده و دچار نشتی می شوند.
این پدیده باعث بروز دردسر های گوناگونی برای تعمیر و رفع مشکل در خودرو می شود، که اگر به موقع تشخیص داده نشود به علت کمبود آب، موتور جوش آورده و آسیب جدی می بیند، در حالی که تمام این اتفاق ها می توانست با استفاده مداوم از ضدیخ در سیستم خنک کننده خودرو رخ ندهد.

روغن موتور توتال Quartz 7000 روغن مولتی گرید برای موتور های بنزینی و دیزلی

کاربرد:

- روغن موتور توتال Quartz 7000 برای پوشش دادن همه نیازهای هر دو موتور بنزینی و دیزلی توسعه یافته است (ماشین های سواری و وسایل صنعتی سبک)
- روغن موتور توتال Quartz 7000 مناسب برای موتور های توربو شارژ
- روغن موتور توتال Quartz 7000 برای همه شرایط عملیاتی (ترافیک شهری، جاده، بزرگراه) و تمام فصول سال می تواند مورد استفاده قرار گیرد

مزایای روغن موتور توتال Quartz 7000:

- مطابق با الزامات ACEA، تضمین کیفیت بالا و ثابت برای روان کننده
- روغن چند درجه
- شاخص ویسکوزیته بالا
- ثبات ویسکوزیته عالی
- پخش کنندگی و پاک کنندگی بسیار عالی
- خاصیت ضدسایش و ضدخوردگی بسیار بالا
- خاصیت ضداکسیداسیون، ضدکف و ضدزنگ بسیار خوب

سطوح کفیت:

API SL/CF

ACEA A3/B4

Mercedes - Benz MB 229.1

Volkswagen 501.01/505.00

B71 2294 / 2300

اگر روغنی که باید صرف کاهش اصطکاک، خنک کاری و بهبود کار قطعات شود، به دلایلی وارد اتاق احتراق یا همان محفظه بالای پیستون شود و همراه با مخلوط سوخت و هوا حین جرقه زدن شمع بسوزد، به اصطلاح می گویند خودرو به روغن سوزی افتاده است.

از کجا باید دانست که چنین نقصی رخ داده و دلایل آن چیست؟

شکستن یک یا چند رینگ پیستون، خوردگی یا ساییدگی جداره سیلندر یا پیستون، خرابی واشر سرسیلندر، لاستیک گیت، کاسه نمد، یاتاقان ها، شاتون ها، اصطکاک شدید گیت سوپاپ و عواملی مانند آن از دلایل ایجاد روغن سوزی در خودرو است.

خارج شدن مستمر دودی متمایل به رنگ آبی از لوله اگزوز، کم شدن دائم روغن، وجود علائم نشت روغن در یک یا چند ردیف دهانه شمع (در اصطلاح مکانیک ها: شمع ها خیس شده)، چربی سر شمع، چرب و روغنی شدن دستمال یا انگشت کشیده شده به درون لوله اگزوز، بوی سوختن روغن در محفظه موتور و... از جمله نشانه های عمومی است که براساس آن ها می توان به بروز روغن سوزی در خودرو پی برد.

مکانیک ها و تعمیرگاه های معتبر با وسایل دقیق تری چون کمپرس سنج و مانند آن به روغن سوزی خودرو پی می برند و با این وسایل قادرند تشخیص دهند که همه یا یکی از محفظه های پیستون وبه طور مشخص کدام محفظه دچار آسیب شده یا علت روغن سوزی ناشی از چیست؟

به محض مشاهده روغن سوزی، برای جلوگیری از آلودگی هوا، خرابی بیشتر قطعات، و افزایش هزینه تعمیرات، خودرو را هر چه زود تر برای تعمیر به مکانیک مجرب بسپارید.

فرمان های هیدرولیک همان طور که آسایش زیادی در رانندگی برای ما به همراه می آورند، می توانند در صورت خرابی که معمولاً ناشی از عدم دقت در سرویس و نگهداری آنهاست، دردسر و مشکلات زیادی نیز به همراه داشته باشند.

این خرابی اغلب در اثر کارکرد بدون روغن و یا سطح پایین روغن به وجود می آید، چرا که اگر روغن به میزان کافی بین قطعاتی که درون پمپ روی هم با فشار زیادی در حال حرکت هستند، وجود نداشته باشد، باعث خورده شدن سریع آنها می شود.

ساییدگی و پله کردن این قطعات باعث می شود روغن هیدرولیکی که درون پمپ است، از بین قطعات به بیرون فرار کند و نتواند آن فشار لازم برای کمک به چرخش فرمان را ایجاد کند. در علم سیالات می خوانیم که پمپ ها انواع مختلفی دارند و یکی از قوی ترین آنها پمپ های پره ای هستند که نمونه ای از آنها پمپ هیدرولیک است. در پمپ هیدرولیک دو قطعه وجود دارد که به ماه و ستاره معروف است. ستاره درون ماه که یک بیضی است می چرخد و روغن بین این دو قرار می گیرد. از آنجا که ماه در واقع بیضی شکل است، باعث می شود تا ستاره در دو نقطه خیلی به لبه های ماه نزدیک باشد و در دو نقطه دیگر کمی فاصله دار تر قرار بگیرد.

روغن در دو قسمتی که فاصله کم است، تحت فشار بین پره های ستاره و ماه قرار می گیرد و با نیروی زیادی از محفظه خارج می شود و همین اتفاق باعث چرخش راحت فرمان می شود، اما از آنجایی که این قطعه نیز یک وسیله مکانیکی است و خرابی دارد، ممکن است که در کارکرد دچار مشکل شود.

خرابی پمپ هیدرولیک

معمولاً این خرابی با بلند شدن صدای جیغ پمپ هیدرولیک همراه است که در نتیجه فرمان نیز سفت می شود. صدای جیغ کمی که موقع رسیدن چرخ ها به انتهای چرخش آنها از پمپ به گوش می رسد، طبیعی است و البته که نباید هیچ وقت فرمان را آنقدر بچرخانیم که این صدا بلند شود.

اما گاهی مواقع این صدا در لحظه چرخش فرمان بلند می شود و فرمان نیز به کندی عمل می کند و یا نیاز به گاز دادن موتور است تا فشار بیشتری درون پمپ ایجاد شود. این عیب ناشی از خرابی ماه و ستاره و یا پله شدن دو لبه قرار گرفته روی آنهاست و یا اورینگ های ضعیف درون پمپ باعث فرار روغن می شوند. در این هنگام باید یک بررسی اجمالی از پمپ داشته باشیم. ضمن اینکه فراموش نکنیم که پمپ هیدرولیک به مرور خراب تر می شود و هر چه زودتر رفع عیب شود، بهتر است و می تواند با هزینه های کمی مثل تعویض اورینگ ها یا رفع پله ها و لبه های ایجاد شده، مثل روز اولش شود.

عیب یابی و رفع عیب

دقت کنیم که اگر در جایی نشتی وجود دارد، گرفته شود. این نشتی اغلب از محل اتصال شیلنگ ها به جعبه فرمان و پمپ هیدرولیک که در آن نقاط فشار زیادی وجود دارد، اتفاق می افتد. سطح روغن چک شده و اگر زیاد یا کم است، تنظیم شود.

اگر فرمان سفت است اما با کمی گاز چرخش آن راحت می شود، خرابی می تواند از اورینگ ها باشد که در حالت کم گاز روغن از آنها فرار می کند، هر چند که پس از مدتی این عیب به یک حالت همیشگی تبدیل می شود و دیگر اورینگ ها توانایی نگه داشتن روغن را ندارند. پس لازم است تا اورینگ ها تعویض شود که البته از نشانه های خراب بودن آنها نیز، صاف شدن لبه گردشان و یا ایجاد ترک هایی روی آنهاست. اگر فرمان همیشه سفت است اشکال از اورینگ ها و یا پله شدن قطعات روی ماه و ستاره است. پس اورینگ ها را تعویض کرده و ماه و ستاره را نیز اگر مشکلی دارند، با نمونه های استوک آنها جایگزین می کنیم.

همچنین می توان لبه ها را با کمی سنباده آغشته به گازوئیل یا نفت و استفاده از یک سطح شیشه ای از بین برد. اگر روغن از سطح خود بالاتر می آید و از درب محفظه به بیرون می ریزد، این عیب نیز ناشی از خرابی اورینگ هاست، ضمن اینکه پله شدن لبه ها را نیز باید بررسی کنیم.

اگر پمپ توان کافی برای چرخش فرمان را ندارد و فرمان سفت است، عیب می تواند ناشی از گشاد کردن فاصله ماه و ستاره و یا پله شدن دو لبه بالایی آنها باشد.

البته این موارد گفته شده بیشترین حالات خرابی و معمول ترین علل آن است و ممکن است عیب هایی مثل خرابی شیر جعبه فرمان، کثیفی مجاری روغن، خرابی خود جعبه فرمان و ... نیز در این بین وجود داشته باشد.

اما رایج ترین عیب که معمولا ً هنگام کارکردن و داغ شدن روغن درون پمپ خود را نشان می دهد، ناشی از خراب شدن ماه و ستاره و یا همان صفحه های بالایی پمپ است. گاهی اوقات می توان با ریختن روغن 40 درون پمپ تا حدودی این عیب را رفع کرد که البته فقط یک مسکن سرپایی است.

مايع ترمز

مایع ترمز یا در اصطلاح عامیانه، روغن ترمز توسط بیش تر رانندگان امروزی مورد بی توجهی قرارگرفته و باوجود اهمیت حیاتی آن متاسفانه بسیاری از رانندگان و حتی تعمیرکاران لزومی به تعویض آن نمی بینند. مایع ترمز در سطوح کیفی خاصی تولید می شود و بر اساس کد استانداردی که از سوی اداره حمل و نقل امریکا برای روغن ترمزها تعیین شده سه نوع روغن ترمزDOT5 ،DOT4 و DOT3 در وسايل نقليه مورد استفاده قرار مي گيرد. شماره DOT بزرگ تر نشان دهنده بالاتر بودن دمای جوش روغن ترمز و در نتیجه کیفیت بهتر و تحمل بيشتر آن است.

روغن ترمز DOT3 بر پایه ترکیبات پلی الیفاتیک با نقطه جوش حداقل 369 درجه فارنهایت، DOT4بر پایه استربورات با نقطه جوش حداقل 414 درجه فارنهایت و DOT5متشکل از پلی دی متیل سیلوکسان بر پایه سیلیکون یا نقطه جوش حداقل 468 درجه فارنهایت است. از ميان استانداردهای ذکرشده، انواع DOT3 و DOT4تقریبا عملكرد مشابهي دارند، ولی نقطه جوش DOT4 بالاتر است. اما DOT5 کاملا یا این دو متفاوت بوده و جاذب رطوبت نیست و فقط باید در سیستم هایی استفاده شود که لاستیک ها و درزبندی ها با آن سازگار باشد، زيرا در غیر این صورت سیستم دچار خوردگی و نشتی خواهد شد.

میانگین دمای جوش مایع ترمز پس از سه سال کارکرد، به دلیل جذب رطوبت، تا حد خطرناکی پایین می آید. بسیاری از کارشناسان بر تعویض مایع ترمز هر یک یا دو سال یک بار بر حسب شرایط کارکرد خودرو تاکید دارند منطق آن ها بر پایه این واقعیت است که مایع ترمز با پایه گلیکولی، رطوبت واردشده به سیستم را جذب می کند و مایع ترمزی که رطوبت را جذب کرده باشد باعث ایجاد ترک های میکروسکوپی در سيستم ترمز و نهایتا نشتی و ورود هوا می شود. این مشکل در مناطق آب و هوایي مرطوب بیش تر مشهود است. مایع ترمز خودروها فقط بعد از یک سال، به طور میانگین دو درصد رطوبت جذب می کنند؛ بعد از 18ماه سطح آلودگی می تواند بیش از سه درصد شود و پس از چند سال آلودگی مایع ترمز به هفت تا هشت درصد رطوبت می رسد. افزایس ميزان رطوبت سبب ایجاد حباب های ریز در مایع ترمز می شود. بررسی ها نشان می دهد كه سیستم ترمز چرخ های جلوی خودرو که خطوط انتقال نیمه فلزی دارند، گرمای بیش تری نسبت به چرخ های عقب تولید می کنند؛ این دمای بالا نیازمند مایع ترمزی است که بتواند آن را تحمل کند.

اين نوع سيالات چون پايه گليكولي دارند، خاصيت جذب آب و رطوبت در آن ها وجود دارد تا بتوانند رطوبت موجود در سيستم را جذب كنند تا مانع پوسيدن سيستم ترمز و از بين رفتن مدارها شود اما هر ماده اي كه چنين قابليتي دارد بالاخره به نقطه اشباع هم مي رسد و در اين زمان رطوبتي كه وارد سيستم مي شود براي روغن ترمز قابل جذب نيست و اين رطوبت ممكن است در قسمت هاي مختلف سيستم جمع و باعث بروز اشكال شده و بعد از مدتي باعث فاسد شدن روغن ترمز شود. در آن صورت دماي جوش روغن پايين آمده و در شرايطي كه ترمزهاي پي در پي يا شديد گرفته مي شود روغن ترمز به جوش مي آید و باعث به اصطلاح خالي شدن ترمز مي شود. بنابر اين توصیه می شود روغن ترمز حداقل هر دو سال و یا ۶۰هزار کیلومتر به طور کامل از سيستم تخليه و تعویض شود.

روغن گيربكس یا روغن واسکازین

یکی از روغن هایی که در خودرو مصرف می شود، روغن دنده یا واسکازین است. واسکازین کلمه روسی روغن دنده (Gear oil) است. این روغن ها در گیربکس و دیفرانسیل خودرو مورد استفاده قرار گرفته و با روغن موتور فرق دارند. روغن دنده دارای مواد افزودنی مخصوصی است که از چرخ دنده ها و متعلقات آن ها در برابر فشار وارده محافظت می کند. روغن دنده مخصوص دیفرانسیل چون در شرایط سخت تری کار می کند، اغلب از روغن دنده گیربکس قوی تر مي باشد. این روغن ها نیز مانند روغن موتور بر اساس سطح کیفیت (API) و ویسکوزیته (گرانروی SAE) طبقه بندی می شوند. این روان ساز دارای گرانروی ناچیز (حتی در دماهای پایین) بوده و با فلزات موجود در جعبه دنده (فولاد و آلیاژهای مس) سازگاری کافی دارد.

واسکازین نیز مانند ساير روغن ها نیاز به تعویض دارد که تعویض به موقع آن باعث روان کارکردن گیربکس، افزايش عمر مفيد قطعات، كاهش درجه حرارت گيربكس، كاهش سر و صدا و در نهايت بهبود عملكرد آن می شود؛ کیلومتر تعویض آن هم بستگی به نوع روغن و گیربکس خودرو و شرایط مختلف آب و هوايي و کارکرد آن دارد. معمولا هم زمان با تعویض دیسک و صفحه كلاچ، واسکازین نيز تعويض مي شود. با فرض متوسط عمر سيستم كلاچ خودرو با در نظر گرفتن تركيبي از رانندگي در داخل شهر و جاده حدود 100 هزار كيلومتر كاركرد باشد، پس در هر بار تعويض ديسك و صفحه كلاچ كه با باز شدن كامل گيربكس همراه است، اين سيال نيز تعويض مي شود.

اين موضوع در مورد خودرو هاي داراي گيربكس اتوماتيك كاملا متفاوت است. عملکرد این نوع گیربکس ها هیدرومکانیکی بوده و با استفاده از فشار روغن و تنظیم مقدار فشار آن، نیروی لازم را از موتور به چرخ ها منتقل می کند. تعویض دنده ها از طریق تغییر مسیر و کنترل فشار جریان روغن در گیربکس توسط شیرهای الکترونیکی (شیر برقی) انجام می شود. تمامی این اعمال و کنترل قسمت های مختلف توسط نرم افزاری که بر روی واحد الکترونیکی گیربکس (EGS) نصب است انجام می گیرد.

در داخل گیربکس های اتوماتيك AL4 كه در خانواده 206 ديده مي شود، از روغن مخصوصی استفاده شده که اصطلاحا به روغن هاي مادام العمر (Lifetime) معروفند. منظور از این اصطلاح این نیست که هیچ گاه نیاز به تعویض نخواهند داشت، بلکه حکایت از مدت زمان زیاد کارکرد آن ها دارد.

روغن گیربکس در اثر ورود ذرات گرد و غبار از منافذي كه روغن از آن ها به بيرون نشت مي کند و همچنين کارکردن طولانی مدت روغن در دمای بالا به سرعت دچار استهلاک شده و سبب از بین رفتن خاصیت اولیه آن می شود.

روانکار صنعتی

روان کننده ماده ایست که برای کاهش اصطحلاک بین سطوح استفاده می شود.با گرمایی که بین دو طرف سطوح به و جود می آید اصطحکاک ایجاد می شود.

روان کننده وظایفی از قبیل حفظ قطعات از هم جدا در حال حرکت (Keep moving parts apart)،کاهش اصطکاک ، انتقال حرارت، حمل آلاینده و باقیمانده ها، انتقال قدرت ، محافظت در برابر سایش ، جلوگیری از خوردگی، درزگیری برای رسانه های گازی، توقف کردن خطر دود و آتش از اشیاء، جلوگیری از زنگ زدگی را دارد.

یک روانکار صنعتی خوب به طور کلی دارای وظایف زیر است:

نقطه جوش بالا و نقطه انجماد پایین (برای باقی ماندن مایع در یک طیف گسترده ای از دما)
قدرت چسبندگی بالا
پایداری حرارتی
پایداری هیدرولیکی
جلوگیری از زنگ زدگی
مقاومت بالا در برابر اکسیداسیون

به طور معمول روانکارها حاوی 90% روغن پایه (حاوی روغن نفتی و روغن های معدنی می شود) و کمتر از 10 % مواد افزودنی می باشد. روغن های گیاهی یا مایعات مصنوعی با پلی الفین با هیدروژن، استرها، سیلیکون، فلوئوروکربن ترکیب شده اند. چون روغن پایه ای که از پالایش نفت خام بدست می آید هنوز ویژگیهای لازم را برای استفاده در موتور خودروهای مدرن و ماشین آلات صنعتی را به طور کامل دارا نیست، موادی به آن افزوده می شود تا در روغن، مقاومت لازم برای شرایط سنگین کار حرارت و فشار زیاد موتور به طور بهینه ایجاد شود. مواد افزودنی که به روانکار صنعتی اضافه می شود باعث کاهش اصطحلاک ، افزایش غلظت ، مقاومت در برابر زنگ زدگی و خوردگی ، جلوگیری از خرابی و کهنگی و ..... می شود.

مواد افزودنی به روان کننده ها:

خانواده ی اصلی مواد افزودنی عبارتند از:

آنتی اکسیدان ها

پاک کننده ها و معلق کننده ها

مواد ضدساییدگی

مواد مذاب غیر فعال

مواد پایین آورنده نقطه ریزش

گروه روغن پایه

1- روغن های پایه معدنی (مینرال Mineral مثلاً روغن پایه استفاده شده در تولید روغن موتور فلای از نوع معدنی میباشد).

2- روغن های پایه سنتتیک (روغن های مصنوعی synthetic , روغن پایه روغن موتور 5W-40 SN از نوع سینتتیک میباشد).

3- روغن های نیمه سنتتیک ( semi-synthetic که ترکیبی از روغنهای پایه معدنی و روغنهای سنتتیک هستند مثلا روغن پایه 10W-40 SM از نوع نیمه سننتیک است).

4- روغن های پایه گروه 3 GIII که به روغن های پایه نسل جدید معروفند و به نوعی از بهینه سازی روغن های پایه معدنی بدست می آیند و در تولید روغن موتور های جدید از آنها استفاده میشود.

5- آخرین گروه نیز روغن تصفیه ای است که در کشورهای فوق صنعتی از قبیل ایالات متحده آمریکا خوراک اصلی شرکتهای تولید کننده روغن موتور میباشند.
روانکارهای جامد

ماده ی جامد که اصطکاک و سایش را در سطوحی که دارای حرکت نسبی به یکدیگر هستند کم کند، روانکار جامد نامیده می شود. این مواد به صورت خالص یا افزودنی در روانکار ها از سایش و اصطکاک حاد جلوگیری می کنند. به شرایطی مانند سرعت های بالا و پایین محورها، دماهای بالا و پایین، فشار بالا، آلاینده های فرآیند و عدم دسترسی در بعضی قسمت ها را شرایط حاد گویند. وقتی از ماده ی جامد به عنوان روانکار استفاده شود، روانکاری، روانکاری جامد نامیده می شود.

گرافیت، نیترید بور شش ضلعی، دی سولفید مولیبدن و دی سولفید تنگستن نمونه هایی از موادی است که می توانند به عنوان روان کننده جامد، استفاده شوند و اغلب به درجه حرارت بسیار بالا نیازمند اند. استفاده از برخی از این مواد گاهی اوقات با مقاومت ضعیف خود باعث اکسیداسیون محدود همراه است به عنوان مثال، دی سولفید مولبیدن تنها می تواند تا 350 درجه سانتی گراد در هوا مقاومت کند. بنابراین در دماهای بالای 400 باید از روانکارهای جامد استفاده کرد.

گريس

گريس مخلوطي ژلاتيني است که از يک سيال روانساز ( روغن ) و يک ماده غليظ کننده ( Thickner ) و مواد افزودني خاص ساخته مي شود .مشخصات و

کيفيت گريس به نوع و مقدار ماده غليظ کننده، مواد افزودني ، مشخصات روغن پايه و همچنين فرآيند توليد بستگي دارد. ماده غليظ کننده مهمترين عامل

پايداري دربرابر آب ، پايداري در شرايط دماي بالا وپايداري کيفيت در زمان مصرف و حفظ کيفيت است.گريس ها مشابه روغن ها ، براي حداقل رساندن

اصطکاک و فرسايش بين سطوح متحرک ، کاربرد دارند . درمواردي که روانساز بايد به عنوان مانعي براي جلوگيري از ورود ذرات خارجي عمل کند ، يا موقعيت

حرکت بين دو سطح به گونه اي است که نياز به روانساز نيمه جامد وجود دارد، بايد از گريس بعنوان روانکار استفاده شود . بعلاوه از بعد عملياتي روانکاري با

گريس ، عموما ً مکمل روانکاري اکثر سيستم هاي صنعتي است .

گریس از نگاه تخصصی :

گريس از کلمه لاتين کراسوس ، به معني چربي گرفته شده است.

تعريف امروزي گريس عبارتست از يک محصول جامد تا نيمه مايع يک عامل سفت کننده که در يک روغن مايع معلق باشد . تقسيم بندي اوليه گريس ها به

وسيله نوع ماده سفت کننده آن ها بوده است. معمول ترين سفت کننده ها صابون هاي فلزي هستند . از سفت کننده هاي ديگر، مي توان از خاک بنتونيت

، سيليکاژل، پلي اوره و سفت کننده هاي غير آلي نام برد .

گريس هايي که داراي پايه صابوني هستند، از سه جزء تشکيل شده اند :

يک جزء چربي ( حيواني يا گياهي ) که معمولا ً 4 تا 15 درصد کل گريس را تشکيل مي دهد ( به چربي ها اسيد چرب مي گويند ) .جزء دوم يک قليايي است

قلياي به کار برده شده در ساخت گريس شامل هيدروکسيدهاي فلزات کلسيم ، آلومينيوم ، سديم ، باريم و ليتيوم مي باشد و حدود 1 تا 3 درصد را گريس

را تشکيل مي دهد .سومين جزء گريس ،يک مايع است که مي تواند روغن پايه معدني ، انواع روغن هاي سنتتيک ، پلي گليکول و يا مخلوطي از مايعات

مختلف باشد.

یک ساختمان پيچيده تر براي گريس را مي توان با استفاده از کمپلکس فلزي به دست آورد که ماده سفت کننده آن ها يک صابون کمپلکس است . به همين

دليل به اين گريس ها ، گريس هاي کمپلکس مي گويند . گريس هاي کمپلکس را مي توان تا حدود C º38 بيش از درجه حرارت کارکرد گريس هاي با سفت

کننده هاي غير کمپلکس معمولي مورد استفاده قرار داد .گريس هاي کمپلکس ، براي بهبود خاصيت مقاومت گريس در برابر درجه حرارت هاي بالاتر، ساخته

شده اند . از معمولي ترين نوع اين گريس ها مي توان از گريس کمپلکس ليتيوم ، آلومينيوم ، کلسيم و باريم نام برد. به استثناء گريس کمپلکس باريم که

داراي نقطه قطره شده حدود C º218 مي باشد، کمپلکس هاي ديگر ، داراي نقطه قطره شدن حدود C º260 هستند. نقطه قطره شدن گريس ، درجه حرارتي

است که در آن ، گريس از حالت نيمه مايع به مايع تبديل مي شود. به عبارت ديگر، درجه حرارتي که در آن ممکن است روغن شروع به جدا شدن از ماده

سفت کننده کند، نقطه قطره شدن ناميده مي شود. نقطه قطره شدن توسط روش 2265-D ASTM اندازه گيري مي شود.همانطور که قبلا ً گفته شد، گريس

هاي کمپلکس را مي توانند در درجه حرارت هاي بالاتر از گريس هاي معمولي کار کرده و در نتيجه مقاومت آن ها در برابر اکسيد اسيون بيشتر است . البته

اين موضوع در همه حالت ها صادق نيست . از معمولترين نوع گريس هاي کمپلکس، کمپلکس هاي ليتيوم و آلومينيوم مي باشد.سفت کننده هاي غير آلي

، از قبيل خاک ها و سيليکا که داراي ساختمان کروي يا صفحه اي مي باشند ، با توجه به مساحت سطح بسيار زيادشان، باعث سفت کردن مايع مي

شوند. اين مواد ، گريسي بسيار نرم و بدون نقطه ذوب توليد مي کنند که اگر در ساخت آن ها دقت زيادي به عمل آيد ، محصولات با کيفيت عالي تهيه مي

شود .

مزاياي روانکاري با گريس در مقايسه با روغن هاي روانساز عبارتند از :

قابليت ماندگاري در محل روانکاري

سهولت مصرف و کاهش دفعات روانکاري

کامل تر شدن آب بندي سيستم ها ، کاهش نشتي و چکه کردن روانکار

بهينه سازي چسبندگي روانکار به قطعات در شرايط دما و فشار بالا

سادگي طراحي سيستم هاي روانکاري
معايب روانکاري با گريس در مقايسه با روغن هاي روانساز عبارتند از :

قابليت خنک کنندگي کم

عدم قابليت نفوذ به قطعات ريز و مجاري دستگاه ها

نياز به نيروي کار ( کارگر) بيشتر براي روانکاري

عدم سهولت بسته بندي و انبارداري

عدم قابليت پاک کنندگي و دور نمودن آلودگي ها از سطوح قطعات متحرک

در انتخاب گريس بايد به موارد زير توجه نمود :

نوع، سرعت و دماي عمليات ماشين آلات و ميزان رطوبت محيط

تغييرات درجات حرارت

قابليت ممانعت از زنگ زدگي و خوردگي قطعات ماشين آلات

سازگاري با قطعات لاستيکي و پلاستيکي در تماس

عمر مفید گریس و شرایط گریس کاری مجدد

روغن موتور توتال Quartz 9000 روغن مولتی گرید با تکنولوژی تمام سنتتیک برای موتور های بنزینی و دیزلی

کاربرد

روغن موتور توتال Quartz 9000 به منظور پوشش سخت گیرانه ترین الزامات هر دو موتور بنزینی و دیزلی توسعه داده شده است (از سال 2000)
روغن موتور توتال Quartz 9000 به خصوص برای موتور های چند سوپاپ، تزریق مستقیم و توربو شارژ مناسب می باشد
روغن موتور توتال Quartz 9000 می تواند در سخت ترین شرایط عملیاتی در همه فصول سال مورد استفاده قرار گیرد (بزرگراه ها، ترافیک های پر تراکم شهرها و...)
روغن موتور توتال Quartz 9000 به طور کامل با همه وسایل نقلیه مجهز به کاتالیزور و همه وسایلی که از سوخت بدون سرب و یا گاز مایع استفاده می کنند تطبیق داده شده است

مزایای روغن موتور توتال Quartz 9000 

مقاومت اکسیداسیون بالای این روغن موتور
استارت آسان موتور در هوای سرد و صرفه جویی در مصرف سوخت به دلیل سیالیت بالای آن حتی در هوای سرد و همچنین یک فیلم روغن با مقاومت بالا در دمای بالا
محافظت از قطعات مکانیکی و حفظ قدرت موتور به طور کامل، در نتیجه جوانی و توانایی موتور حفظ می شود
پاکیزه نگه داشتن حساس ترین قطعات موتور

 

روغن هیدرولیک

خودرویی که دارای فرمان هیدرولیکی است، به یک منبع انرژی برای کمک به راننده در هنگام پیچیدن و دور زدن مجهز است. بیش تر فرمان هایی که از چنین منبع انرژی برخوردارند هیدرولیکی اند. وقتی راننده غربیلک فرمان را می چرخاند، پمپ هیدرولیک، روغن مربوطه را تحت فشار به سیستم فرمان خودرو انتقال می دهد تا به واسطه اهرم بندی مناسب، چرخ ها به راحتی به طرفین گردش کنند. روغن هیدرولیک مانند روغن های دیگر از اختلاط روغن پایه و مواد افزودنی تولید می شود که می تواند با توجه به نوع روغن پایه و مواد افزودنی، کاربردهای مختلفی در سیستم های گوناگون داشته باشد.

روغن هیدرولیک را می توان پرمصرف ترین روغن صنعتی نامید، از این رو با توجه به مصرف بالا و کاربردهای متنوع و شرایط کاری گوناگون، این روغن نیز از تنوع بالایی برخوردار است. در واقع روغن هیدرولیک در یک سیستم نقش انتقال دهنده انرژی را بازی می کند و در صورتی که این روغن دچار مشکل شود، این وظیفه به خوبی انجام نشده و سیستم با اختلال یا توقف در کارکرد روبه رو می شود. به طور کلی وظایفی که از یک روغن هیدرولیک انتظار می رود، روان کاری، انتقال نیرو، کاهش اصطکاک و سایش، محافظت از زنگ زدگی اجزای سیستم و سازگاری با تمام اجزای سیستم است. روغن های هیدرولیک به شدت به آلودگی هایی که وارد آن ها می شوند حساس بوده و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی آن ها در اثر آلودگی و ایجاد شرایط سخت کاری تغییر می کند.

بیش تر افراد بر این باورند که روغن هیدرولیک نیز باید همچون روغن موتور، زمان و یا کیلومتر کار کرد مشخصی داشته باشد، در حالی که این موضوع در روغن های صنعتی و به خصوص روغن هیدرولیک به تنوع تجهیزات، شرایط گوناگون کارکرد و نوع کاری که روغن در سیستم انجام می دهد بستگی دارد، از این رو نمی توان برای تمام انواع روغن های هیدرولیک مورد استفاده در خودروهای مختلف زمان کارکرد یکسانی را تعریف نمود و آن را مبنای کار سیستم قرار داد. روغن های هیدرولیک عموما دارای افزودنی هایی هستند که تجهیزات هیدرولیک را در مقابل سایش، خوردگی و اصطکاک محافظت می کنند. افرودنی های این نوع روغن معمولا چندمنظوره بوده و میزان آن ها در روغن هیدرولیک نباید به هر دلیلی کاهش یابد. تغییر در وضعیت روغن هیدرولیک به واسطه تیره شدن یا مات شدن ظاهری رنگ آن، استشمام بوی سوختگی از روغن، تغییرات در گرانروی یا ویسکوزیته و همچنین کف کردن آن قابل تشخیص است.

ادامه کار با روغن اکسیدشده نیز منجر به تشدید سایش در تجهیزات متحرک و ایجاد مشکل در سیستم فرمان خودرو می شود که باعث جمع شدن لجن در مخزن و لوله ها می گردد. در صورتی که هیچ یک از علائم فوق در روغن هیدرولیک مشاهده نشود، توصیه می شود بر اساس توصیه شرکت سازنده و کارشناسان خودرو، این سیال پس از هر 120 هزار کیلومتر پیمایش خودرو به طور کامل تعویض شود. ضمنا به این نکته نیز باید توجه داشت که هرگز روغن های هیدرولیک حتی با ویسکوزیته یکسان را نباید با هم مخلوط کرد.

آیا سیستم هیدرولیک خودرو نیاز به تعمیرات دوره ای دارد؟

اگر صدایی مانند ناله کردن هنگام تابیدن فرمان به گوشتان خورد باید سیستم هیدرولیک فرمان خودرو را چک کنید. ممکن است پمپ هیدرولیک خودروی شما در حال خراب شدن باشد.

یا اگر هر نوع نشتی از این سیستم مشاهده کردید باید قبل از هر چیز سطح روغن هیدرولیک را چک کنید و در صورت لزوم به اندازه کافی روی آن روغن سرریز نمایید و چون ممکن است هنگام رانندگی نشتی بیشتر شود باید مرتباً مراقب سطح روغن هیدرولیک باشید و در اولین فرصت با مراجعه به تعمیرگاه نسبت به رفع نشتی اقدام نمایید. این کار بسیار مهم است چون اگر پمپ هیدرولیک بدون روغن کار کند به شدت گرم می شود صدمه خواهد دید و باید پمپ هیدرولیک را تعویض نمایید.

روغن ترانسفورماتور چیست؟

در سال 1892، اولين ترانسفورماتور توسط شرکت جنرال الکتريک ساخته شد. در اين ترانسفورماتور از يک روغن معدني به عنوان سيال خنک کننده و دي الکتريک استفاده مي شد. بعدها استفاده از سيالات دي الکتريک هالوژنه، به ويژه سيالات آسکارل، به علت مقاومت عالي اين سيالات در برابر آتش، در ترانسفورماتورها رواج بسياري يافت.
آسکارل يک نام عمومی برای گروهی از هيدروکربن های کلردار است که به عنوان روغن های عايق در تجهيزات الکتريکی و ترانسفورماتورها کاربرد داشته اند. يک گروه بزرگ از آسکارل ها، بی فنيل های پلی کلره (PCB) ها هستند. استفاده از اين سيالات تا حدود دهه ي 1970 ميلادي ادامه داشت، اما به دلايل خطرات زيست محيطي و سلامتي، استفاده از آنها محدود گشته و سيالات ديگري جايگرين اين مواد شد. از جمله ي اين سيالات مي توان به روغن هاي سيليکوني و هيدروکربن هاي داراي وزن مولکولي زياد اشاره کرد که در حال حاضر به مقدار بسيار زيادي کاربرد دارند. از سيالات ديگري که تا اندازه اي در اين موارد استفاده مي شود، مي توان به استرها و هيدروکربن هاي سنتزي اشاره کرد. استرهاي سنتزي داراي خواص دي الکتريکي خوبي بوده و خاصيت زيست تخريب پذيري بهتري نسبت به روغن هاي معدني و سيالات هيدروکربني دارند. اما به علت هزينه ي بالاي استرهاي سنتزي، از اين مواد تنها در ترانسفورماتورهاي متحرک و وسايل نقليه استفاده مي شود.
از روغن استرهاي طبيعي که از دانه هاي گياهي تهيه مي شوند، نيز در دهه ي 1890 در ترانسفورماتورها استفاده مي شد. اين استرها هيچ مزيتي از لحاظ اقتصادي و کارايي، نسبت به روغن هاي معدني ندارند. علاوه بر اين، استرهاي طبيعي، از مقاومت کمتري در برابر اکسيدشدن نسبت به روغن هاي معدني، برخوردارند. بنابراين دلايل در حال حاضر از استرهاي طبيعي در ترانسفورماتورها استفاده نمي شود.

بررسي پارامترهاي مهم

• مقدار گاز محلول در روغن حائز اهميت مي باشد. به علت وجود تنش هاي حرارتي و الکتريکي احتمال تجزيه و تخريب روغن هاي مورد استفاده در ترانسفورماتور وجود دارد. در اثر اين عمل، محصولات و مواد مختلفي در روغن تشکيل مي شوند. بيشتر اين مواد به صورت محلول در روغن وجود دارد. مقدار، ترکيبات و نرخ توليد ترکيبات گازي در روغن ترانس، مي تواند نشان دهنده ي ميزان تخريب روغن ترانس باشد.
• وجود آب در روغن ترانسفورماتور سبب کاهش خاصيت دي الکتريک در آن مي شود. به اين دليل بايد مقدار آب در روغن ترانسفورماتور ناچيز باشد.
• عدد اسيدي يک روغن با کارکرد آن افزايش مي يابد و معيار مقدار مواد اسيدي موجود در آن است.
• کشش سطحي يک روغن مقدار نيروي مورد نياز براي پاره کردن لايه ي روغن در سطح مشترک روغن و آب است اين مقدار برحسب "دين بر سانتيمتر" بيان مي شود. در صورت وجود آلودگي هايي همچون رنگ، صابون، وارنيش و محصولات حاصل از اکسايش در روغن، کشش سطحي روغن کاهش مي يابد. بنابراين کاهش مقدار کشش سطحي در روغن، نشان دهنده ي وجود آلودگي و محصولات اکسيداسيون در آن است. در نتيجه مي توان از اين روش به منظور تعيين ميزان اکسيدشدن در روغن استفاده کرد. محصولات اکسيدسيون سبب کاهش خاصيت عايق بندي و خنک کنندگي روغن مي شود.
• رنگ روغن نشان دهنده ي درجه ي پالايش روغن است. براي روغن هاي در حال کارکرد، تغيير رنگ مي تواند، نشان دهنده ي وجود آلودگي و تخريب روغن باشد.
• ثابت دي الکتريک، کمترين ولتاژي است که در آن ولتاژ، جرقه ي الکتريکي در روغن رخ مي دهد. اين خاصيت معياري از مقاومت روغن در برابر تنش هاي الکتريکي است.کم بودن ثابت دي الکتريک نشان دهنده ي وجود آلودگي هايي همچون آب و ذرات رسانا در روغن است. دو روش استاندارد اندازه گيري ثابت دي الكتريك تدوين شده است.
• طبق قوانين زيست محيطي، استفاده از بي فنيل هاي پلي کلرينه (PCB) در روغن هاي ترانسفورماتور ممنوع است. روغن ترانسفورماتور در صورت دارا بودن PCB به ميزان کمتر از ppm 50، فاقد PCB و در صورت دارا بودن PCB به ميزان ppm 500- 50، آلوده به PCB و در صورت دارا بودن PCB به مقدار بيش از ppm 500، داراي PCB ناميده مي شود.
• ترکيبات فوران به عنوان محصولات جانبي حاصل از تخريب مواد سلولزي مانند کاغذهاي عايق و چوب توليد مي شوند. اين ترکيبات به عنوان نشانگرهاي مقدار از دست رفتن توانايي عايق بندي روغن به کار مي روند.
• مقدار عناصري مانند مس، آهن، آلومينيوم، سرب، روي، نيکل، نقره، قلع، کادميم و تنگستن به منظور تعيين شرايط دستگاه ها و تجهيزات همواره ملاحظه و مطالعه مي شود.
• به منظور تعيين مقدار سايش و آلودگي، تعداد ذرات با ابعاد بزرگتر از 2، 5، 10، 15، 25، 50، 100 ميکرون مطالعه مي شود. استفاده از اين اطلاعات همراه با اطلاعات ناشي از مطالعه ي باقيمانده ي فلزات بسيار مفيد است.
• پايداري خوب در برابر اکسيدشدن و كنترل مقدار ماده افزودني بازدارنده اكسيداسيون از موارد اصلي مورد نياز به منظور افزايش طول عمر روغن مي باشد.
• ضريب توان يک روغن ترانسفورماتور، کسينوس زاويه ي فاز ميان ولتاژ سينوسي به کار رفته در روغن و جريان حاصل در روغن است. ضريب توان نمايانگر کاهش خاصيت دي الکتريکي در روغن است. مقدار زياد ضريب توان نشان دهنده ي آلودگي هايي مانند آب، کربن، صابون هاي فلزي، مواد رسانا و مواد حاصل از اکسيدشدن است.
• وزن مخصوص روغن هاي معدني بر نرخ انتقال گرما تأثير مي گذارد.
• گرانروي يک روغن خنک کننده، بر روي نرخ انتقال گرما و به دنبال آن افزايش دماي دستگاه و همچنين بر روي سرعت حرکت اجزاء دستگاه تأثير مي گذارد. استفاده از روغن داراي گرانروي بالا، به ويژه در شرايط دمايي سرد، سبب ايجاد محدوديت هايي در جريان روغن مي شود.
• چگالي بار استاتيکي تمايل روغن هاي ترانسفورماتور در باردار شدن استاتيکي را تعيين مي کند. گاهي اوقات، تخليه ي بار الکتريکي سبب ايجاد خرابي در ترانسفورماتورها مي شود.
• روغن هاي داراي کلر و ديگر هالوژن ها با مقادير بيش از 1/0 درصد به عنوان مواد خطرناک تلقي شده و مورد استفاده قرار نگيرد.

تاریخچه شرکت موبیل

در سال 1920 شرکت موبیل در نیویورک رسما نام تجاری خود را ثبت نمود . این شرکت در زمینه های فرمولاسیون موتورهای دیزلی و اکتان پیش قدم بوده . شرکت موبیل و اکسون در سال 1998 پیشنهاد ادغام را به یکدیگر تقدیم کردند و در نهایت مورخ 30 نوامبر 1999 این دو شرکت ادغام شده و نام تجاری اکسون موبیل را به خود اختصاص دادند.

محصولات شرکت موبیل

روغن مویبل 10W-40
نوع کالا: روغن موتور بنزینی

Mobil 1 5W50
روغن موبیل 1 5W-50
نوع کالا: روغن موتور بنزینی

Mobil 1 ESP Formula 5W-30
روغن موبیل 1 ای اس پی 5W-30
نوع کالا: روغن موتور بنزینی

Mobil 1 Turbo Diesel 0W-40
روغن مویبل 1 توربو دیزل 0W-40
نوع کالا: روغن موتور دیزلی

Mobil 600W Super Cylinder Oil
روغن سیلندر موبیل سوپر 600w
نوع کالا: روغن سیلندر بخار

Mobil Agri Super 10W-30
روغن موبیل اگری سوپر 10W-30
نوع کالا: روغن چند منظوره

Mobil Almo 525
روغن موبیل المو 525
نوع کالا: روغن مته های بادی

Mobil Almo 527
روغن موبیل المو 527
نوع کالا: روغن مته های بادی

Mobil Almo 529
روغن موبیل المو 529
نوع کالا: روغن مته های بادی

Mobil ATF 220
روغن موبیل ای تی اف 220
نوع کالا: روغن دنده اتوماتیک , ATF

Mobil ATF 320
روغن موبیل ای تی اف 320
نوع کالا: روغن دنده اتوماتیک , ATF

Mobil ATF SHC
روغن موبیل ای تی اف اس اچ سی
نوع کالا: روغن دنده اتوماتیک , ATF

Mobil Chassis Grease LBZ
گریس موبیل چسیس ال بی زد
نوع کالا: گریس صنعتی

Mobil Delvac 1 5W-40
روغن موبیل دلواک 1 5W-40
نوع کالا: روغن موتور دیزلی

Mobil Delvac 1230
روغن موبیل دلواک 1230
نوع کالا: روغن موتور دیزلی

Mobil Delvac 1240
روغن موبیل دلواک 1240
نوع کالا: روغن موتور دیزلی

Mobil Delvac 1320
روغن موبیل دلواک 1320
نوع کالا: روغن موتور دیزلی

Mobil Delvac 1330
روغن موبیل دلواک 1330
نوع کالا: روغن موتور دیزلی

Mobil Delvac 1340
روغن موبیل دلواک 1340
نوع کالا: روغن موتور دیزلی

Mobil Delvac 1640
روغن موبیل دلواک 1640
نوع کالا: روغن موتور دیزلی

Mobil Delvac Hydraulic 10W
روغن هیدرولیک موبیل دلواک 10W
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil Delvac MX 15W-40
روغن موبیل دلواک ام ایکس 15W-40
نوع کالا: روغن موتور دیزلی

Mobil Delvac Super 1400 15W-40
روغن موبیل دلواک سوپر 1400 15W-40
نوع کالا: روغن موتور دیزلی

Mobil Delvac XHP Extra 10W-40
روغن موبیل دلواک ایکس اچ پی اکسترا 10W-40
نوع کالا: روغن موتور دیزلی

Mobil DTE 11M
روغن موبیل دی تی ای 11 ام
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE 13M
روغن موبیل دی تی ای 13 ام
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE 15M
روغن موبیل دی تی ای 15 ام
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE 16M
روغن موبیل دی تی ای 16 ام
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE 18M
روغن موبیل دی تی ای 18 ام
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE 19M
روغن موبیل دی تی ای 19 ام
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE 22
روغن موبیل دی تی ای 22
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE 24
روغن موبیل دی تی ای 24
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE 25
روغن موبیل دی تی ای 25
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE 26
روغن موبیل دی تی ای 26
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE 27
روغن موبیل دی تی ای 27
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE 798
روغن موبیل دی تی ای 798
نوع کالا: روغن توربین

Mobil DTE 832
روغن موبیل دی تی ای 832
نوع کالا: روغن توربین

Mobil DTE 846
روغن موبیل دی تی ای 846
نوع کالا: روغن توربین

Mobil DTE Excel 100
روغن موبیل دی تی ای اکسل 100
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE Excel 32
روغن موبیل دی تی ای اکسل 32
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE Excel 46
روغن موبیل دی تی ای اکسل 46
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE Excel 68
روغن موبیل دی تی ای اکسل 68
نوع کالا: روغن هیدرولیک

Mobil DTE FM 100
روغن موبیل دی تی ای اف ام 100
نوع کالا: روغن چند منظوره

Mobil DTE FM 150
روغن موبیل دی تی ای اف ام 150
نوع کالا: روغن چند منظوره

Mobil DTE FM 220
روغن موبیل دی تی ای اف ام 220
نوع کالا: روغن چند منظوره

Mobil DTE FM 32
روغن موبیل دی تی ای اف ام 32
نوع کالا: روغن چند منظوره

Mobil DTE FM 46
روغن موبیل دی تی ای اف ام 46
نوع کالا: روغن چند منظوره

Mobil DTE FM 68
روغن موبیل دی تی ای اف ام 68
نوع کالا: روغن چند منظوره

طبقه بندي روغن موتور بر اساس سطح كيفيت API

روغن موتورها در بين بقيه ی روانکارها بيشترين مصرف را دارا بوده و بيش از 60% از بازار روانکارها را به خود اختصاص داده اند. همين امر باعث شده است تا استانداردها و طبقه بندي هاي مختلفي نيز براي اين گروه از روانكارها توسط مراجع مختلف ارائه شود.

سه مرجع مهم براي استانداردگذاري در صنعت خودرو و صنايع مربوطه وجود دارد.

• API (آمريکا)
• ACE (اروپا)
• ILSAC (آسيا)

اين مراجع برای موتورهای مختلف استفاده از روغن خاصی را پيشنهاد می کنند. نوع موتور، سوخت و سال طراحی موتور از عواملی هستند که در انتخاب روغن برای آن نقش مهمی دارند. رشد و پيشرفت صنعت روانکار در سال های اخير نسبت به دهه های قبل بسيار بيشتر بوده است و طراحی های جديد موتورهای خودرو و موتورهای صنعتی روز به روز نياز به روانکارهای جديدتر را بيشتر می کند.

طبقه بندي API

(اين طبقه بندي از پركاربرد ترين و مهمترين طبقه بندي ها مي باشد)

ميزان پالايش روغن پايه و نوع آن و همچنين مقدار مواد افزودني در طبقه بندي ها و انتخاب روغن موتور مناسب نقش دارند. سازمانها و نهادهای مختلفی روغن موتور را از لحاظ کيفی طبقه بندی کرده اند كه يکی از مهمترين طبقه بندي ها را API ارائه كرده است. اولين ويرايش اين طبقه بندی در سال 1930 ارائه شد كه در آن روغن موتورهاي بنزيني با علامت "S" و روغن هاي موتورهاي ديزلي با علامت "C" نشان داده مي شوند. نوع طبقه بندي در اين سيستم به نحوي است که اجازه مي دهد تا طبقه بندي هاي جديد براحتي به آن اضافه شوند. به دليل تغيير در طراحي موتورها و تکنولوژي جديد طراحي، بتدريج سطوح با کيفيت کمتر از رده خارج شده و سطوح جديد اضافه مي شوند. در سيستم طبقه بندي "S"، پايين ترين سطح کيفی با SA شروه شده و به اين ترتيب سطوح بعدي با SB، SC و... نشان داده مي شوند. البته در اين سيستم از علامتهاي SI و SK استفاده نشده است. در سيستم طبقه بندي "C" نيز از حروف A، B، C و... و همچنين از اعداد براي علامت گذاري استفاده مي شود.
در دهه اخير ملاحظات زيادي جهت حل مسائل زيست محيطي روغن ها صورت گرفته است و روغن هاي جديدتر با سطوح کيفي بالاتر سازگاري بيشتر و بهتري با محيط زيست دارند. کيفيت روغن موتور های جديد همانطور که در نمودارهای زير مشخص است رشد نمايي داشته و در سال هاي اخير توجه بيشتري به سطح کيفي اين روغن ها شده است.
همچنين API طبقه بندي هايي را بر اساس سطوح کيفي ترکيبي ارائه داده است كه با ذكر يك مثال توضيح مي دهيم.API SG/CF سطح کيفيتي است که در آن روغن و مواد افزودني طوري فرموله مي شوند که روغن شرايط سطوح کيفي SG و CF را داشته باشد. و همچنين API SH/CG-4 يک سطح کيفي بسيار مرغوب است که براي هر نوع موتور ديزلي توربوشارژ و بنزيني که تحت شرايط سخت کار مي کند مناسب مي باشد. با توجه به اينکه با گذشت زمان طراحي موتورها روز به روز جديدتر و پيشرفته تر مي شود سطوح کيفي روغن ها نيز روز به روز بالاتر رفته و روغن هايي با مرغوبيت بيشتر به بازار عرضه مي شوند.

لازم به ذکر است تمام روغن هايي که در طبقه بندي سطوح کيفيت API قرار مي گيرند بايد آزمون هاي لازم را گذرانده باشند. و روغن هايي با يک سطح کيفيت که توسط شرکت هاي مختلف توليد شده اند بايد با هم قابل مقايسه باشند. در غير اين صورت هرگونه تفاوت در عملکرد دو روغن با سطح کيفيت يکسان متوجه شرکت هاي توليد کننده روغن خواهد بود.

طبقه بندي روغن موتور بر اساس ويسكوزيته

گرانروي اولين و مهمترين ويژگي است که در کار با روغن ها بايد در نظر گرفته شود. داشتن گرانروي مناسب براي روغن موتور در شرايط مختلف دمايي کارکرد، جهت روانکاري صحيح قطعات متحرک موتور الزامي است. در لحظه اي که موتور روشن مي شود حرارت آن حدوداً برابر با درجه حرارت محيط است ولي بتدريج با کار کردن موتور، درجه حرارت بالا مي رود. پس بايد گرانروي روغن موتور را در شرايط مختلف دمايي در نظر گرفت. انجمن مهندسين خودرو (SAE) طبقه بندي روغن هاي موتور را برحسب گرانروي و درجه حرارت انجام داده است.

در سيستم طبقه بندي گرانروي SAE روغن هاي مناسب براي استفاده در درجه حرارت هاي پايين با حرف W (Winter) مشخص مي شوند. روغن هايي که در درجه خود داراي حرف W نيستند براي هواي معتدل و گرم و براي کار موتور در درجه حرارت نرمال مناسبند. در هواي سرد بايد از روغنی با درجه گرانروي پايين استفاده کرد. در صورت استفاده از چنين روغني، موتور به راحتي روشن مي شود و روغن سريع به تمام قطعات موتور رسيده و عمل روغنکاري بدرستی صورت مي گيرد. اما در هواي گرم روغن با گرانروی کم بسيار رقيق شده و نمي تواند لايه مناسب براي روغنکاري را ايجاد کند. براي دماهاي بالا نيز بايد از روغني با درجه گرانروي بالا استفاده کرد تا روغن در دماهای بالا بيش از حد رقيق نشود. از طرفی وقتي دما کمي پايين مي آيد موتور سرد شده و اگر گرانروی روغن بالا باشد، روغن قابليت پمپ شدن خود را از دست می دهد. بنابراين روغن با سرعت مناسب به همه قطعات نمي رسد. همينطور هنگام روشن شدن نيز مشکل ايجاد می کند. براي اينکه چنين مشکلي به وجود نيايد روغن هاي چنددرجه اي ساخته شده اند.

روغن هاي چند درجه اي از مخلوط کردن يک روغن با گرانروي کم با پليمرهاي بهبوددهنده شاخص گرانروي به دست مي آيند. مثلاً وقتي اين پليمرها به اندازه اي که براي رسيدن به گرانروي SAE 40 لازم است، به روغني با گرانروي SAE 15W اضافه شود، روغن به دست آمده در درجه حرارت هاي پايين مانند روغن SAE 15W عمل مي کند ضمن اينکه در دماهاي بالا خواص روغن SAE 40 را نيز دارد. اين روغن SAE 15W-40 است که در گستره ي دمايي نسبتاً زيادي کاربرد خواهد داشت. در واقع گرانروي اين روغن ها متناسب با دما تنظيم مي شود.

استفاده از روغن هاي چنددرجه نسبت به روغن هاي تک درجه مزيت هايي دارد که بعضي از آنها عبارتند از:

• راحت تر روشن شدن موتور که در نتيجه آن كاهش سايش موتور، افزايش عمر استارت و باتري را خواهيم داشت
• کاهش مصرف سوخت (در بعضي موارد ممکن است تا 3% روي مصرف سوخت تأثير بگذارد.)
• استفاده از يک روغن در تمام طول سال و راندمان عالي در درجه حرارت هاي بالا
• کاهش ميزان روغن سوزي استفاده از مواد پليمري بعنوان ماده افزودني به روغن موتور در موتورهاي ديزلي تأثير بسزايي در کاهش روغن سوزي دارد. بعضي از اين پليمرها در درجه حرارت هاي بالا مي سوزند و لايه هايي از کربن در شيار رينگ روغن ايجاد مي کنند که به آب بندي آن کمک مي کند.